İçindekiler
Mega Halka Arzlar: Piyasanın Tepesini mi Görüyoruz?
Genel Piyasa Konjontürü
Mayıs 2026 itibarıyla ABD borsaları
tarihî yükseklerinde. S&P 500, 7.475 seviyesiyle tüm zamanların zirvesinde
seyrediyor. Piyasayı bu noktaya taşıyan şey esasen yapay zeka teması: yapay
zeka ile ilişkili hisseler artık S&P 500'ün toplam piyasa değerinin
yaklaşık yüzde kırkbeşini oluşturuyor. Yapay zeka hisseleri çıkarıldığında,
geriye kalan endeks Şubat ayından bu yana neredeyse hiç hareket etmemiş.
Değerleme açısından tablo oldukça
gergin. Shiller fiyat-kazanç oranı 41,6'ya ulaştı — 140 yıllık veri setinin
sadece bir kez daha, 1999 dot-com balonunun zirvesinde, geçilmiş olduğu bir
seviye. Borsa değerinin milli gelire oranını ölçen Buffett göstergesi ise yüzde
233,9 ile tarihin en yüksek noktasında. Bu ikisi birlikte şunu söylüyor:
piyasa, tarihsel ortalamalarına kıyasla aşırı fiyatlı.
Yine de panik yok. Dalgalanma
endeksi olan VIX 17 civarında seyrediyor, S&P 500 üst üste sekizinci
haftasını artıyla tamamladı. Temel ekonomik göstergeler güçlü: şirketlerin
yüzde sekseni bu yılın ilk çeyreğinde kâr beklentilerini aştı, büyüme devam
ediyor. Ancak rallinin ne kadar dar bir temele dayandığı giderek daha görünür
hale geliyor.
Üç Büyük Halka Arz
Tarihte görülmemiş bir takvim
karşımıza çıkıyor. Beş aylık bir süre içinde, dünyanın en değerli üç özel
şirketi art arda borsaya açılma sürecine giriyor. Bunların her biri, tek
başına, bugüne kadarki en büyük halka arzlardan biri olacak.
SpaceX
Şirket, 20 Mayıs'ta halka arz
izahnamesi olan S-1'i Amerikan Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC)
sundu. 12 Haziran'da Nasdaq'ta SPCX koduyla işlem görmeye başlaması bekleniyor.
Hedef piyasa değeri 1,75–2 trilyon dolar, toplamda 75 milyar dolara kadar
sermaye toplanması planlanıyor — bu tek başına tarihte gerçekleşmiş en büyük
halka arz olacak.
Finansal tabloya bakıldığında:
2025 yılı konsolide geliri 18,7 milyar dolar, bir önceki yıla göre yüzde otuz
üç büyüme var. Yörüngeye bağlantı hizmeti Starlink bu gelirin yüzde altmış
birini oluşturuyor ve abone sayısı 10 milyonu aştı. Ancak şirket geçen yıl 4,94
milyar dolar zarar yazdı; yapay zeka girişimi xAI'ın şubat ayında satın
alınmasının ardından bu kayıplar derinleşiyor. İlk çeyrek net zararı 4,28
milyar dolara ulaştı. Goldman Sachs liderliğinde yirmi bir banka bu halka arzda
görev alıyor.
OpenAI
ChatGPT'nin sahibi şirket, 22
Mayıs'ta gizli olarak SEC'e halka arz başvurusunda bulundu. Goldman Sachs ve
Morgan Stanley süreci yönetiyor. Eylül ayında borsaya açılması hedefleniyor;
hedef değerleme aralığı 852 milyar ile 1 trilyon dolar arasında, toplanacak
sermaye tahminen en az 60 milyar dolar.
Büyüme rakamları etkileyici:
yıllıklandırılmış gelir 25 milyar doları geçmiş, 50 milyon bireysel ve 9 milyon
kurumsal abonesi var. Öte yandan karlılık yok — şirket kazandığı her doların
1,22 doları kadar zarar ediyor. Yönetimin yatırımcılara sunduğu projeksiyon,
pozitif nakit akışının 2030'dan önce beklenmediği yönünde.
Anthropic
Claude'un sahibi şirket, bu hafta
içinde kapatılacak 50 milyar dolarlık son özel yatırım turunu tamamlıyor. Bu
turda değerleme 900 milyar dolar seviyesine yükseliyor. Ekim ayında borsaya
açılması planlanıyor.
Üç şirket arasında temel göstergeleri en sağlam olanı Anthropic. İkinci çeyrek gelirleri 10,9 milyar dolara ulaşıyor ve kârlılık eşiğine yaklaşılıyor — rakiplerinin henüz gösteremediği bir sonuç. Fortune 500'ün en büyük 10 şirketinin sekizi Claude kullanıyor. Ancak Savunma Bakanlığı ile devam eden hukuki anlaşmazlık, bu yıl milyarlarca dolara ulaşabilecek gelir riskini beraberinde getiriyor.
Üç halka arzın toplam hedef piyasa
değeri yaklaşık 4 trilyon dolara ulaşıyor. Toplanacak sermaye 150–200 milyar
dolar aralığında — ABD sermaye piyasaları tarihinin tek seferde gördüğü en
büyük hisse senedi arzı. Karşılaştırma yapacak olursak: tarihin en büyük halka
arzı şimdiye kadar 2019'da gerçekleşen Saudi Aramco oldu ve 25,6 milyar dolar
topladı. Sadece SpaceX'in planladığı tutar bunun üç katı.
Mega Halka Arzlar Piyasanın Tepesini mi İşaret Ediyor?
Bu, notun asıl sorusu. Ve tarihsel
veri dikkate değer bir tablo çiziyor.
JPMorgan'ın yakın tarihli makro
araştırması, ABD tarihindeki en büyük 25 halka arzı inceledi. Sonuç ilginç: bu
halka arzların yüzde otuz altısı, onu takip eden 12 aylık dönemde S&P
500'ün eksi getiri vermesiyle sonuçlandı. Fiyat verisi mevcut olan 18 büyük
halka arzın 12'si, borsaya açıldıkları yılın sonunda nominal olarak değer
kaybetmişti. Bu halka arzların gerçekleştiği yıllarda S&P 500'ün ortalama
12 aylık ileriye dönük getirisi yüzde 3'te kaldı — tarihin uzun dönem
ortalaması olan yüzde 10'un çok altında.
Şekil 1 — En Büyük 25 Halka Arz ile S&P
500 (Logaritmik Ölçek)
Mavi noktalar: pozitif 12
aylık getiri (%64). Kırmızı noktalar: negatif 12 aylık getiri (%36). Kaynak:
Renaissance Capital, Bloomberg — JPMorgan Eye on the Market 2026 raporu. 20
Nisan 2026 itibarıyla.
Bu bulguyu anlatan üç somut
tarihsel örnek öne çıkıyor:
2007 — Blackstone halka arzı: Haziran 2007'de özel sermaye devi Blackstone, o dönem için rekor sayılabilecek bir değerlemeyle borsaya açıldı. Piyasalar güçlüydü, yatırımcı iştahı tamdı. Beş ay sonra küresel finansal kriz başladı. Blackstone hisseleri bir yıl içinde yüzde altmış değer kaybetti. Halka arzın mümkün olmasını sağlayan koşulların tam olarak döngünün zirvesinin kendisi olduğu ortaya çıktı.
2000 — Dot-com balonu: 1999–2000 döneminde art arda gerçekleşen teknoloji halka arzları tarihe geçti. İlk gün getirileri yüzde elli civarındaydı, talep tartışmasız güçlüydü. Sonrasında Nasdaq iki buçuk yıl içinde yüzde sekseni aşan bir değer kaybı yaşadı.
2021 — Her şeyin balonu: Kasım 2021'de Rivian, hiç geliri olmaksızın
Ford'u geride bırakan bir değerlemeyle borsaya açıldı. Coinbase, Robinhood ve
onlarca SPAC bunu izledi. S&P 500 haftalar sonra tepe yaptı. 2021 yılında
borsaya açılan şirket grubunun ilk yıl performansı ağır oldu.
Peki bu örüntü neden var? Mantığı
aslında oldukça basit. Şirketler ve yatırım bankaları doğal olarak
değerlemelerin yüksek olduğu dönemleri tercih eder: yüksek değerleme en iyi
satış fiyatı demek, güçlü piyasa koşulları ise en kolay hisse arzı demek.
Değerlemeler ise tam olarak döngülerin olgunlaştığı dönemlerde yüksek olur. Bu
bireysel kararların toplamından çıkan bir tablo — kötü niyet değil, teşvik
yapısının sonucu.
— Borsa tarihin en
yüksek değerleme seviyelerinde — Shiller çarpanı 41,6, Buffett göstergesi yüzde
233,9 ile her ikisi de rekor yakınında.
— Piyasanın
yükselişi giderek daha az sayıda hisseye, neredeyse tamamen yapay zeka temasına
dayanıyor.
— Dalgalanma
düşük, yatırımcı coşkusu ve riskli varlıklara yönelik iştah yüksek.
— Ve şimdi,
dünyanın en büyük üç özel şirketi, bu koşullarda peş peşe borsaya açılıyor.
Bu, deterministik (başlagıç
koşulları aynıysa sonucun hep aynı olması) bir tepe sinyali değil. Piyasalar
daha uzun süre yükselmeye devam edebilir — yapay zekanın büyüme hikâyesinin
yıllarca süreceğini düşünenler makul bir argüman sunabilir. Nitekim 2014'teki
Alibaba halka arzı da rekor büyüklükteydi ve sonrasında piyasa genişlemeye
devam etti.
Ancak tarihsel örüntü görmezden
gelinebilecek kadar tutarlı değil. Bu üç halka arzı ayırt eden şey yalnızca
büyüklükleri değil — her birinin özel ve toplumsal anlamları ayrı bir ağırlık
taşıyor. SpaceX uzayın özelleştirilmesini simgeliyor, OpenAI yapay zekanın ana
akımlaşmasını, Anthropic ise bu yarışta öne çıkma mücadelesini. Bunların
hepsinin aynı beş aylık pencerede borsaya açılması, hem değerlemelerin zirveye
yakın olduğunu hem de riskin alıcılardan satıcılara geçiş sürecinde olduğunu
düşündürüyor.
Sonuç
SpaceX 12 Haziran'da borsaya
açıldığında, tarihte bir günde en fazla sermaye toplayan halka arz unvanına
sahip olacak. OpenAI ve Anthropic onu takip ettiğinde, üç şirketin toplamda
piyasaya soktuğu hisse senedi miktarı, ABD sermaye piyasalarının kısa bir süre
içinde gördüğü en büyük arz dalgası olacak.
Piyasa bu arzı kolayca absorbe
edebilir. Ya da edemeyebilir. Ama esas önemli olan şu: bu şirketlerin
kurucuları, yöneticileri ve yıllar boyunca büyümelerini finanse eden
yatırımcılar, tüm seçenekler arasından şu an için bu zamanlamayı tercih etti.
Bu kararın arkasındaki hesap büyük ihtimalle basit — bugünkü değerlemeler,
beklenebilecek en yüksek satış fiyatını sunuyor.
Değerlemelerin yüksek olması ise
tam olarak döngülerin olgunlaştığı dönemin işareti.
Tarih bize garantiler vermiyor.
Piyasalar, her beklentinin aksine, çok daha uzun süre yüksek kalabilir. Ama
JPMorgan'ın verisinin gösterdiği üzere, büyük halka arzların kümelendiği
dönemlerde ileriye dönük getiriler tarihsel ortalamaların belirgin olarak
altında kalmış. Bu üç halka arzın borsada nasıl karşılanacağı — ilk günkü
performansı, ilk haftalardaki seyri, kurumsal ve bireysel yatırımcıların
talebinin ne kadar güçlü olacağı — piyasanın mevcut risk iştahı hakkında bize
en temiz okumayı verecek.
Bu nedenle bu halka arzları bir
hisse senedi seçim fırsatı olarak değil, döngünün nerede olduğunu anlamamızı
sağlayan bir gösterge olarak okuyoruz.
İnfo
Yatırım |
Varlık Yönetimi
varlikyonetimi@infoyatirim.com.tr
Kaynaklar
SpaceX S-1
başvurusu (SEC EDGAR, 20 Mayıs 2026); OpenAI gizli başvuru haberleri (WSJ,
CNBC, Reuters, Bloomberg, 22 Mayıs 2026); Anthropic değerleme ve halka arz
haberleri (Bloomberg, CNBC, TechCrunch); JPMorgan Asset Management, Eye on the
Market — Outlook 2026 "Smothering Heights" (Michael Cembalest);
Renaissance Capital ve Bloomberg tarihsel veri; Shiller CAPE serisi
(multpl.com); Buffett göstergesi (GuruFocus, MacroMicro).
Çekince
Bu raporda yer alan her türlü bilgi, değerlendirme, yorum, istatistiki şekil ve bilgiler hazırlandığı tarih itibari ile mevcut piyasa koşulları ve güvenirliğine inanılan kaynaklardan elde edilerek derlenmiştir ve İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından genel bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Sunulan bilgilerin doğruluğu ve bunların yatırım kararlarına uygunluğu tarafımızca garanti edilmemektedir. Bu bilgiler belli bir getirinin sağlanmasına yönelik olarak verilmemekte olup alım satım kararını destekleyebilecek yeterli bilgiler burada bulunmayabilir. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu nedenle bu sayfalarda yer alan bilgilerdeki hatalardan, eksikliklerden ya da bu bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden, yorum ve bilgilerin kullanılmasından doğacak her türlü maddi/manevi zararlardan ve her ne şekilde olursa olsun üçüncü kişilerin uğrayabileceği her türlü doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan dolayı İnfo Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile bağlı kuruluşları, çalışanları, yöneticileri ve ortakları sorumlu tutulamaz. Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.